NaslovnaReč po rečFELJTON: JEDNA SRPSKO-ALBANSKA PRIČAJEDNA SRPSKO-ALBANSKA PRIČA: Bujanovac pre sukoba – kao u epskoj narodnoj pesmi...

JEDNA SRPSKO-ALBANSKA PRIČA: Bujanovac pre sukoba – kao u epskoj narodnoj pesmi (14.deo)

Dok su se, krajem 80-ih godina prošlog veka, polako ali sigurno, raspadali i država i partija, Bujanovac je, obrnuto proporcionalno, postajao sve jači i jači, sve poznatiji u srpskim privrednim i političkim krugovima. Pokrenuto je nekoliko novih firmi, Banja je doživela preporod,  rekonstruisan je Konak manastira Sveti Prohor Pčinjski, pokrenuti radio i novine „Srpski venac“…   Takav razvojni trend zadržao se sve do kraja 90-ih godina i početka međunacionalnih incidenata na jugu Srbije.

U opštini je 1991. godine, živelo 49.238 stanovnika (Preševo, 38.143). Naravno, najviše je bilo Albanaca – 29.588, potom 14.660 Srba i 4.418 Roma. Godine 1993. kada je inflacija hvatala pun zalet, u Bujanovcu je, u oba sektora, društvenom i privatnom, bilo zaposlenih 6.121, a nezaposlenih svega 2.804.

U privrednim hronikama ostalo je zapisano koje su firme bile „nosioci razvoja“ opštie. To su, po azbučnom redu: Alatnica, Bivoda, Bujanovačka banja, Gumoplastika, Integral, Jedinstvo, Jugokop, Jumko, Megal, Proleće, Simpo, Svetlost i Heba…a 1993. Bujanovac je dobio i Garnizon Vojske Jugoslavije.

Bujanovačka banja

Čovek koji je više od deset godina u Bujanovcu vedrio i oblačio, bio je narodni poslanik – Ranđel Veljković. On se pitao za sve i svašta, a pare iz Beograda donosio je često u torbama. Raniji je bio predsednik partije, potom predsednik opštine, a u to vreme poslanik u dva mandata. Ono što je Dragomir Tomić bi u Vranju, to je u Bujanovcu bio Ranđel Veljković. A njih dvojica si bili ljuti neprijatelji.

Ranđel Veljković
Ranđel Veljković

Veljkovićev „pobednički tim“ činili su: predsednik opštine u dva mandata Tomislav Mitić, predsednik opštinske vlade Zoran Jovanović, predsednik OK SK Vlada Veljković, a formiranjem SPS partijsku palicu je preuzeo Miodrag Milković. Tu su takođe bili predsednik Saveza sindikata Alit Avdilji, predsednik Socijalističkog saveza Života Matić, predsednik boraca Kostadin Zdravković i omladinci Zoran Dimitrijević Paja i Damjan Popović Cole.

Ranđel i družina mogli su sve. Tako su, u višenacionalnom Bujanovcu, političke predstavnike Albanaca marginalizovali i potcenili do te mere da su, pred prve višestranačke lokalne izbore 1992. godine, napravili „izbornu geografiju“ kojom su sebi napakovali 29, od ukupni 41 odborničkog mesta, bez obzira što je u opštini živelo skoro duplo više Albanaca.

Onda se  iznenada na putu Ranđela Veljkovića našao predsednik Opštinskog suda Vlatko Manić sa porodicom, posle čega je započeo njihov dugogodišnji lični, partijski i sudski obračun. Da bi učvrstio svoje političke pozicije, Manić odlazi u vranjski Simpo, odakle će, sa istomišljenicima, na političku scenu izbaciti neke nove „igrače“ tipa Božidara Zdravkovića direktora Hebe i dr Stojanče Arsića iz Bujanovačke Banje. Što je vreme više odmicalo, antagonizmi između ove dve političke opcije poprimili su takve razmere da se gledalo ko je sa kim sedeo u kafani, ili ko je sa kim šetao na ulici.

Ta nova politička opcija, tragajući za „oružjem“ kojim će da razbije Ranđela Veljković, pronašla ga je formiranju odbor Jugoslovenske udružene levice (JUL), na čelu za Božidarem Zdravkovićem. Posle toga sve je išlo kao u epskoj narodnoj pesmi – na krilima JUL, a uz podršku Mirjane Marković i beogradske centrale, dr Stojanča Arsić je 1997. godine, postao predsednik opštine, uprkos žilavom otporu Veljkovića i Socijalističke partije Srbije, koja je na trećim lokalnim izborima, 3. novembra 1996. dobila više glasova od levice.

Stojanča Arsić
Stojanča Arsić

Tim činom je okončana decenija vladavine Ranđela Veljkovića, da bi neposredno potom, lokalna skupština u Bujanovcu proglasiće Mirjanu Marković za počasnog građaninom komune, a dr Arsić će preživeti srpsko-albanski sukob i ostati predsednik opštine sve do višestranačkih lokalnih izbora 29. jula 2002. godine. Tada će, posle pobede na izborima, pravnik Nagip Arifi, postati prvi Albanac u istoriji Bujanovca na mestu predsednika opštine.

No teret tih 90-ih godina Srbi i Albanci i danas nose na svojim leđima. Činjenica da su do tada Albanci imali samo 12 od 41 mesta u Skupštini opštine, i da su im godinama bile nedostupne mnoge lokalne i državne institucije, proizvela je trajne i nepremostive probleme između dva naroda, koji ni do danas nišu rešeni bez obzira na sve pokušaje međunarodne zajednice da se srpsko albanski odnosi urede međunarodnim standardima i konvencijama.

Radoman Irić

Napomena: Prenošenje teksta ili delova teksta nije dozvoljeno bez kontakta redakcije i odobrenja autora feljtona.

Buy Me A Coffee

Popularno

Počelo prijavljivanje za 3000 dinara pomoći

U ponoć je na sajtu pmi.trezor.gov.rs, a prema Uredbi o podsticajnim merama za imunizaciju i sprečavanje i suzbijanje zarazne bolesti COVID-19, počelo prijavljivanje vakcionisanih građana...

Otvoren zoološki vrt kod sela Ćukovac

Igra ilustracija

„Ženski solidarni front“ u humanoj misiji